______________________________________________________________
וויסנשאפט
רעקלאמע, ,היינט', מערץ 1921
אינהאלט:
,דער מאמענט שטייט-אויף תחיית-המתים', ד"ר אוצר נאמאסט
,א צאל פראגעס מיט ענטפערס וועגן עלעקטריציטעט', חיים קאמעלמאכער
,די ימים שטארבען!', ד"ר רחמיאל פישביין
פיזיק, צבי הירש סארקין
ביאלאגיע
מעדיצין
,קערן-וואפן', ד"ר אוצר נאמאסט
____________________________________________________________________________________________
,דער מאמענט שטייט-אויף תחיית-המתים', ד"ר אוצר נאמאסט
,א צאל פראגעס מיט ענטפערס וועגן עלעקטריציטעט', חיים קאמעלמאכער
,די ימים שטארבען!', ד"ר רחמיאל פישביין
פיזיק, צבי הירש סארקין
ביאלאגיע
מעדיצין
,קערן-וואפן', ד"ר אוצר נאמאסט
____________________________________________________________________________________________
דער מאמאנט שטייט-אויף תחיית-המתים
ד"ר אוצר נאמאסט
אין סאמע צענטער פון גענעטישע פארשונגען שטייט דער נעאנדערטאלער, נאר ווייל ער שטעלט אונז צו וועגן זיך אליין אינפארמאציע. דער גענעטישער שטאף פון נעאנדערטאלער איז אבער, צום באדויערן, אין א שרעקלעכן צושטאנד. ווען וויסנשאפטלער אנאליזירן דעם גענעטישן קאדעקס אין נעאנדערטאלער-ביינער זעען זיי נאר באקטעריען-שימל. ס'לאזט זיך אבער אויס, אז ס'איז פאראן א מין חיה מיט א פיין-פרעזערווירטן גענע-שטאף: דער מאמאנט. דער פראיעקט צו באשטימען ביי מאמוטן די באשטאנדטיילן און ארדענונג פון גענעטישן קאדעקס קומט איצט צו א דערפאלגרייכן סוף.
א היפשע צאל מאמוטן אין א גוט-פרעזערווירטן צושטאנדזיינען אנטדעקט געווארן בשעת די לעצטע יארן אין פערמאנענטן פראסט-באדן. טראץ דעם, וואס דער גענע-שטאף איז א ביסעלע באשעדיקט פון די פארפרירונגס- און שמעלץ-פראצעסן איז דער קאדעקס ביי די מאמאנטן אין א פיל-בעסערן צושטאנד ווי אין אנדערע ביינער, וואס זיינען געלעגן באגראבן א סך לענגער אין פערמא-פראסט. דער אנדערער בעניפיט פון נוצן גענעטישן מאמוט-מאטעריאל איז, וואס די פארשער קאנען אפרייניקן די פארשמוצונג.
דער ענדגילטיקער רעזולטאט איז: פון די פיר "גיגאס" (ריזיקע גענע-שטיקער) אין א גוטן צושטאנד, וואס די אויטארן פונעם פארש-ווערק אין זשורנאל "נאטור" האבן אנאליזירט, 80% קומען פון מאמאנטן. א גיגא איז גרעסער פון א מענטשלעכער גענע. גענעטיקער שאצן-אפ, אז זיי האבן שוין רעקארדירט די באשטאנדטיילן און זייער ארדענונג פון 70% פון גענעטישן מאמאנט-שטאף.
די גענעטישע פארגלייכן מיטן העלפאנד-כראמאסאמען און זייער צוזאמענלייג האט גארניט איבערראשט די מעדיצינישע פארשער. מאמוטן און העלפאנדן שטאמען-אפ פון זעלבן מין באשעפעניש אין ווייטן פארצייטנס. דער העלפאנד-גענאם-אנאליז איז שוין האלב-געענדיקט. דער מאמאנט און העלפאנד האבן צווישן זיך א קלענערן אונטערשיד ווי מענשן און מאלפעס. ס'זיינען דא וויכטיקע חילוקים ביי געוויסע פראטעין-גענעס, אבער ס'איז שווער אויסצופארשן אט-די טעמע אן א גאנצער פארשטענדעניש וועגן גענעטישן צוזאמענלייג ביי העלפאנדן .
די רעזולטאטן מאכן קלאר, אז מיט נאך א קליינער סומע געלט און א ביסל מער צייט וועלן מעדיצינישע אויספארשער שוין באלד זיך דערוויסן פון דער גענע-ארדענונג אין גענאם פון אן אויסגעשטארבענעם זגאל. מחמת דעם, וואס דער גענאם איז דער בוי-פלאן פון אן ארגאניזם, פארשט "נאטור" אליין אויס די מעטאדן ווי אזוי צו באשאפן א מאמאנט לויטן גענעטישן בוי-פלאן און וויפיל אזא פראיקעט וועט אפשר קאסטן. די אונטערנעמונג וואלט געווען ריזיק!
____________________________________________________________________________________________
א היפשע צאל מאמוטן אין א גוט-פרעזערווירטן צושטאנדזיינען אנטדעקט געווארן בשעת די לעצטע יארן אין פערמאנענטן פראסט-באדן. טראץ דעם, וואס דער גענע-שטאף איז א ביסעלע באשעדיקט פון די פארפרירונגס- און שמעלץ-פראצעסן איז דער קאדעקס ביי די מאמאנטן אין א פיל-בעסערן צושטאנד ווי אין אנדערע ביינער, וואס זיינען געלעגן באגראבן א סך לענגער אין פערמא-פראסט. דער אנדערער בעניפיט פון נוצן גענעטישן מאמוט-מאטעריאל איז, וואס די פארשער קאנען אפרייניקן די פארשמוצונג.
דער ענדגילטיקער רעזולטאט איז: פון די פיר "גיגאס" (ריזיקע גענע-שטיקער) אין א גוטן צושטאנד, וואס די אויטארן פונעם פארש-ווערק אין זשורנאל "נאטור" האבן אנאליזירט, 80% קומען פון מאמאנטן. א גיגא איז גרעסער פון א מענטשלעכער גענע. גענעטיקער שאצן-אפ, אז זיי האבן שוין רעקארדירט די באשטאנדטיילן און זייער ארדענונג פון 70% פון גענעטישן מאמאנט-שטאף.
די גענעטישע פארגלייכן מיטן העלפאנד-כראמאסאמען און זייער צוזאמענלייג האט גארניט איבערראשט די מעדיצינישע פארשער. מאמוטן און העלפאנדן שטאמען-אפ פון זעלבן מין באשעפעניש אין ווייטן פארצייטנס. דער העלפאנד-גענאם-אנאליז איז שוין האלב-געענדיקט. דער מאמאנט און העלפאנד האבן צווישן זיך א קלענערן אונטערשיד ווי מענשן און מאלפעס. ס'זיינען דא וויכטיקע חילוקים ביי געוויסע פראטעין-גענעס, אבער ס'איז שווער אויסצופארשן אט-די טעמע אן א גאנצער פארשטענדעניש וועגן גענעטישן צוזאמענלייג ביי העלפאנדן .
די רעזולטאטן מאכן קלאר, אז מיט נאך א קליינער סומע געלט און א ביסל מער צייט וועלן מעדיצינישע אויספארשער שוין באלד זיך דערוויסן פון דער גענע-ארדענונג אין גענאם פון אן אויסגעשטארבענעם זגאל. מחמת דעם, וואס דער גענאם איז דער בוי-פלאן פון אן ארגאניזם, פארשט "נאטור" אליין אויס די מעטאדן ווי אזוי צו באשאפן א מאמאנט לויטן גענעטישן בוי-פלאן און וויפיל אזא פראיקעט וועט אפשר קאסטן. די אונטערנעמונג וואלט געווען ריזיק!
____________________________________________________________________________________________
א צאל פראגעס מיט ענטפערס וועגן עלעקטריציטעט
חיים קאמעלמאכער (רעדאקציע-מיטארבעטער)
חשובע לייענער! צי ווייסט איר, צי אייער לופט-קילער פארנוצט מער עלעקטריציטעט ווי אייער טעלעוויזאר?, אויב איר ווייסט נישט, דארפט איר זיך נישט שעמען! אמאל האב איך אויך נישט געוואוסט. מיין גאראנטיע איז, אז פון היינט אן וועט איר וויסן א סך מער פון עלעקטריציטעט.
כ'וועל אייך שטעלן א פאר פראגעס און דערנאך געבן א צאל ענטפערס.
1. וואס איז עלעקטריציטעט פון וואנען קומט דאס?
2. וואס זיינען די דריי מאסן, וועלכע מיר נוצן מכוח עלעקטריציטעט?
3. וואס איז דער אונטערשיד צווישן גלייכשטראם און וועקסלשטראם?
פארוואס נוצט מען וועקסלשטראם כמעט אומעטום אויף דער וועלט אנשטאט גלייכשטראם?
וואס זיינען די ענטפער?
ווען מ'דרייט א דראט אויף א מאגנעטישן פעלד שאפט מען עלעקטרישע ענערגיע. די היינטיקע דינאמאס נוצן, פארשטייט-זיך, דראטענע וויקלונגען און ריזן-מאגנעטן צום פראדוצירן עלעקריציטעט. די דריי מאסן, וועלכע מיר נוצן, כדי צו באשרייבן עלעקטריציטעט שטראם (אמפער), שפאנונג (וואלט) און ווידערשטאנד (אהם). אלע דריי זיינען זייער וויכטיק.
אין גלייכשטראם פליסן די עלעקטראנען (די קליינסטע באשטאנדטיילן שטראם) אין איין ריכטונג פונעם איבערפלוס מיט עלעקטראנען צו די שוואכע עלעקטראנען. אין וועקסלשטראם בייטן די עלעקטראנען די ריכטונג פון איין זייט אויף דער צווייטער. אין די פאראייניקטע שטאטן ענדערן זיי זיך 50 מאל א סעקונדע. בלויז מיט וועקסלשטראם נוצט מען א שטראם-וואנדלער (טראנספארמאטאר). און וואס פארא באפעשעניש איז א טראנספארמאטאר? א שטראם-וואנדלער זיצט אויף אן עלעקטריציטעטס-סלופ, איז גרוילעך און פארבינדט דראטן, וואס גייען-אריין און ארויס פון אים. די אריינגאנגס-דראטן ברענגען פון די דינאמאס עלעקטריציטעט מיט זיכערער שפאנונג, אפשר 100,000 אדער 200,000 וואלט; די ארויסגאנגס-דראטן ברענגען-אריין 110 וואלט אין אונזערע הייזער.
VXA = W איז אן עלעטרישע אויסגלייכונג. איין אויסגלייכונג שטייט, צום ביישפיל, געשריבן אזוי:100,000V x 10A = 1,000,000 W. ס'קאן אויך זיין, אז100V x 10,000A = 1,000,000W.
טא וואס זשע מיינט דאס? ס'מיינט גאר א סך! ס'איז א סך ביליקער איבערצושטעלן ענערגיע מיט זייער א הויכער שפאנונג און א נידעריקן שטראם. פארוואס? ווייל מ'נוצט דינערע דראטן צום שיקן די ענערגיע פון דער עלעקטראסטאנציע. די געדיכטערע קאסטן א סך מער און ווערן זייער הייס. איצט ווייסט איר וואס דאס גרויע קעסטל טוט און ווי אזוי ס'פונקציאנירט. באמערקן וואלט איך אייך געוואלט, אז אין דער אמתן פארמאגן די דראטן אייזערנע, לאנגע דריישינעס, כדי צו פארגרעסערן די פלעכע און אפקילן די אינערלעכע דראט-באשטאנדטיילן.
מיר קאנען פארגלייכן די דריי מאס-איינהייטן מיט א בארג, פון וועלכן ס'פילסט-ארויס וואסער. דאס וואסער מיטן שטראם איז (א – אמפער). ווען א בארג איז שפיציק, שווימט מער וואסער אראפ מיט א גרעסערער געשווינדקייט. מ'קאן דאס פארגלייכן מיט דער שפאנונג (וו – וואלט). אויב ס'וואלט געוואן א שטיין אין מיטן בארג, וואלט עס זיך אנטקעגנגעשטעלט דעם וואסער-פלוס. א גרעסער שטיין וואלט פארהאלטן מער וואסער. מ'קאן דאס פארגלייכן מיטן ווידערשטאנד (אהם).
חשובע לייענער, כ'האף, אז איר פארשטייט בעסער די באגריפן פון שפאנונג, שטראם און ווידערשטאנד. אויב אזוי, פריי איך זיך זייער און מיר וועלן פארזעצן די לעקציע אין אן אנדער ארטיקל.
____________________________________________________________________________________________
כ'וועל אייך שטעלן א פאר פראגעס און דערנאך געבן א צאל ענטפערס.
1. וואס איז עלעקטריציטעט פון וואנען קומט דאס?
2. וואס זיינען די דריי מאסן, וועלכע מיר נוצן מכוח עלעקטריציטעט?
3. וואס איז דער אונטערשיד צווישן גלייכשטראם און וועקסלשטראם?
פארוואס נוצט מען וועקסלשטראם כמעט אומעטום אויף דער וועלט אנשטאט גלייכשטראם?
וואס זיינען די ענטפער?
ווען מ'דרייט א דראט אויף א מאגנעטישן פעלד שאפט מען עלעקטרישע ענערגיע. די היינטיקע דינאמאס נוצן, פארשטייט-זיך, דראטענע וויקלונגען און ריזן-מאגנעטן צום פראדוצירן עלעקריציטעט. די דריי מאסן, וועלכע מיר נוצן, כדי צו באשרייבן עלעקטריציטעט שטראם (אמפער), שפאנונג (וואלט) און ווידערשטאנד (אהם). אלע דריי זיינען זייער וויכטיק.
אין גלייכשטראם פליסן די עלעקטראנען (די קליינסטע באשטאנדטיילן שטראם) אין איין ריכטונג פונעם איבערפלוס מיט עלעקטראנען צו די שוואכע עלעקטראנען. אין וועקסלשטראם בייטן די עלעקטראנען די ריכטונג פון איין זייט אויף דער צווייטער. אין די פאראייניקטע שטאטן ענדערן זיי זיך 50 מאל א סעקונדע. בלויז מיט וועקסלשטראם נוצט מען א שטראם-וואנדלער (טראנספארמאטאר). און וואס פארא באפעשעניש איז א טראנספארמאטאר? א שטראם-וואנדלער זיצט אויף אן עלעקטריציטעטס-סלופ, איז גרוילעך און פארבינדט דראטן, וואס גייען-אריין און ארויס פון אים. די אריינגאנגס-דראטן ברענגען פון די דינאמאס עלעקטריציטעט מיט זיכערער שפאנונג, אפשר 100,000 אדער 200,000 וואלט; די ארויסגאנגס-דראטן ברענגען-אריין 110 וואלט אין אונזערע הייזער.
VXA = W איז אן עלעטרישע אויסגלייכונג. איין אויסגלייכונג שטייט, צום ביישפיל, געשריבן אזוי:100,000V x 10A = 1,000,000 W. ס'קאן אויך זיין, אז100V x 10,000A = 1,000,000W.
טא וואס זשע מיינט דאס? ס'מיינט גאר א סך! ס'איז א סך ביליקער איבערצושטעלן ענערגיע מיט זייער א הויכער שפאנונג און א נידעריקן שטראם. פארוואס? ווייל מ'נוצט דינערע דראטן צום שיקן די ענערגיע פון דער עלעקטראסטאנציע. די געדיכטערע קאסטן א סך מער און ווערן זייער הייס. איצט ווייסט איר וואס דאס גרויע קעסטל טוט און ווי אזוי ס'פונקציאנירט. באמערקן וואלט איך אייך געוואלט, אז אין דער אמתן פארמאגן די דראטן אייזערנע, לאנגע דריישינעס, כדי צו פארגרעסערן די פלעכע און אפקילן די אינערלעכע דראט-באשטאנדטיילן.
מיר קאנען פארגלייכן די דריי מאס-איינהייטן מיט א בארג, פון וועלכן ס'פילסט-ארויס וואסער. דאס וואסער מיטן שטראם איז (א – אמפער). ווען א בארג איז שפיציק, שווימט מער וואסער אראפ מיט א גרעסערער געשווינדקייט. מ'קאן דאס פארגלייכן מיט דער שפאנונג (וו – וואלט). אויב ס'וואלט געוואן א שטיין אין מיטן בארג, וואלט עס זיך אנטקעגנגעשטעלט דעם וואסער-פלוס. א גרעסער שטיין וואלט פארהאלטן מער וואסער. מ'קאן דאס פארגלייכן מיטן ווידערשטאנד (אהם).
חשובע לייענער, כ'האף, אז איר פארשטייט בעסער די באגריפן פון שפאנונג, שטראם און ווידערשטאנד. אויב אזוי, פריי איך זיך זייער און מיר וועלן פארזעצן די לעקציע אין אן אנדער ארטיקל.
____________________________________________________________________________________________
צי קאן מען פארלעשן דעם אינטערנעט?
ס'טוט זיך ניט ווי ס'רעדט זיך...
ד"ר אוצר א. מ. נאמאסט (גרינדער און פרעזידענט)
טעכנאלאגיע-עקספערטן איבער דער וועלט זיינען איבערראשט געווארן אין די לעצטע פאר וואכן, ווען עגיפטן האט אויסגעלאשן דער אינטערנעט, כדי צו דערשטיקן די אומרוען אין זיינע שטעט. די זעלבע קענער פרעגן אויך, צי מ'קאן טאן דאס זעלבע אין אנדערע לענדער וואו די קיבערנעטישע טעכנאלאגיע איז מער אנטוויקלט און קאמפליצירט, ווי, לשמל, אין אמעריקע. זיי פרעגן זיך אויך, צי איז מעגלעך צו דערשטיקן מיט איין קלאפ דעם אינטערנט איבער דער גאנצער וועלט!
מומחים אין דער טעמע האבן איבערגעגעבן, אז ס'איז טעארעטיש-מעגלעך, אבער ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך. "צי קאן מען דערשטיקן דעם אינטערנעט? יא! צי קאן מען אים אויסלעשן? ניין. ביי דעם מאמענט וואלט געווען אין גאנצן אוממעגלעך אויסצושליסן אומעטום דעם אינטערנעט", האט געזאגט דזשים קאואי, דער מיטגרינדער פון "רענעסיס", א וועלט-פירמע וואס פארשט דעם אינטערנעט. ער האט גערעדט פונעם אינטערנעט גלייך ווי ער זאל זיין אן אומשטערבלעכער ריזן-ווארעם, צוגעבנדיק: "ס'איז קאמיש. אפילו ווען מ'זאל רייסן אויף שטיקער דעם אינטערנעט אדער אים האלבירן ווי א ווארעם, וואלטן די צוויי העלפטן געלעבט ווייטער אזוי ווי באזונדערע צוויי ווערעמער.
ווי עגיפטן האט פארשטומט "די נעץ"
ווען מ'באנעמט וואס ס'איז פארגעקומן אין עגיפטן, פארשטייט מען אויך וואס ס'וועט אפשר צושטאנדקומען אין די פש"א אדער אין אנדערע מדינות. לויט די קענער אין אינטערנעטישן פארקער האט די עגיפטישע רעגירונג אפשר געהייסן די גרעסטע פינף אינטערנעט-פירמעס אין לאנד צו דערשטיקן דעם עלעטראנישן פארקער. כדי צו פאראליזירן דעם פארקער האבן די פירמעס איבערגעביטן די קאמפוטער-פראגאמען, די טעכנאלאגיע וואס שטעלט-איבער אינפארמאציע דורכן אינטערנעט. "דאס איז אבער ניט קיין ,מארד-קנעפל'", האט איין עקספערט דערקלערט, צוגעבנדיק: "אין עגיפטן האט מען געענדערט די ,ווייך-ווארע' מיט א נול-פונקט-טעכנאלאגיע, וואס ווארפט-ארויס דעם פארקער". דער זעלבער פארשער האט איבערגעגעבן, אז דער מעטאד איז אויסגענוצט געווארן נאר צוויי מאל פריער בשעת די פראטעסטן אין מיאנמאר אין 2007 און בעתן קעניגלעכן פוטש אין נעפאל אין 2005. איראן און כינע באנוצן זיך מיט פילטער-טעכנאלאגיעס אנשטאט צו צעשטערן אין גאנצן אלע אינטערנעט-טראנסמיסיעס.
אין אמעריקע?
די רעגירונג וואלט אויך געמוזט קלינגען אין די גרעסטע אינטערנעט-פירמעס און זיי באפוילן איבערצוהאקן דעם עלעקטראנישן פארקער. אנדערע עקספערטן האבן איבערגעגעבן, אז די רעגירונג וואלט געדארפט האנדלען מיט טויזנט אינטערנעט-פירמעס, כדי צו דערמארדן דעם גאנצן אינטערנעט, וואס וואלט געווען כמעט ווי אוממעגלעך. וואשינגטאן האט אבער קיינמאל ניט ארויסגעוויזן קיין חשק צו טאן אזוינס. דער אינטערנעט איז אויך א סך גרעסער אין די פש"א ווי אין עגיפטן. דאס אמעריקאנער פאלק וואלט אויך פארהיט, אז די רעגירונג זאל נעמען אזא טאטאליטארישן שריט.
"דער אינטערנעט איז א ריי נעצלעך אין א נעץ", האט געזאגט אנדרו בלום, א קארעספאנדענט פארן זשורנאל "ווייערד", וואס די טעלעוויזיע-נייעס-סטאנציע "סי.ען.ען." גיט-ארויס. ער איז אויך דער אויטאר פון א בוך וועגן אינטערנעט-טעכנלאגיע, וואס וועט דערשיינען אין דער נאענטער צוקונפט. "די אלע פירמעס זיינען פריוואטע קארפאראציעס", האט ער צוגעגעבן, "וואס טוען וואס זיי ווילן. זיי זיינען געשעפטן. זייער אויטאנאמיע גיט זיי ברויט, פון דעם האבן זיי פרנסה. הויפט-זעכלעך דארפן זיי זיך ניט האלטן ביי קיין רעגלען. אלזא עקסטרעם איז די אידייע, וואס זיי וואלטן געמוזט פאלגן א רעגירונגס-באפעל".
דאס גילטנדיקע געזעץ באשטימט, צי א רעגירונג קאן פארבאטן דעם צוטריט צום אינטערנעט. "דער פאקט איז דאס: אימיצער מוז האבן א געזעצלעכע אויטאריטעט צו זאגן אן אינטערנעט-קארפאראציע: ,רייסט-איבער אייער פארבינדונג מיט דער וועלט!'" האט קאואי דערקלערט. דריי סענאטארן אין אמעריקע האבן פארגעבראכט פארן סענאט לעגיסלאציע צו באפולמעכטיקן דעם פרעזידענט אפצושליסן דעם אינטערנעט בעת א קיבערנעטישער אטאקע אדער אין א נויטפאל. די געזעץ-פראיעקט-פארפאסער פארזוכן זיך צו דערווייטערן פון די אומרוען אין עגיפטן און פונעם באפאל פון פרעזידענט מובאראק אויסצושליסן דעם אינטערנעט. "אונזער געזעץ-פראיעקט אנטהאלט שוין מיטלען ווי אזוי צו שטערן דעם פרעזידענט אפצוזאגן די בירגער א צוטריט צום אינטערנעט.
אויסשליסן דעם גלאבאלן אינטערנעט וואלט געווען א נאך-גרעסערע אונטערנעמונג. דאס וואלט געפאדערט א גלאבאלע צוזאמענארבעט, וואס וועט העכסט-ווארשיינלעך ניט געשען. "אויב מ'זאל ווירקלעך וועלן אויסלעשן דעם אינטערנעט, וואלט מען געדארפט ארומזוכן מענשן אויף יעדן קאנטינענט און אין יעדן לאנד," האט קאואי געזאגט. "דער אינטערנעט האט ניט קיין צענטראלע באזע, ניט קיין צענטער. ס'איז ניט דא קיין "מארד-קנעפל", האט ער באשטימט. ביים איצטיקן מאמענט קאן מען דאס נאך ניט טאן. דער אינטערנעט איז אנטוויקלט געווארן, כדי צו זיין שטארק און ,אויסגעלאסן'. געוויסע פארבינדונגען רייסן זיך איבער אדער ברעכן-צאזאמען און ס'אנטשטייען גלייכצייטיק נייע פארבינדונגען. למשל: די וואס האבן אין עגיפטן ניט געהאט קיין אינטערנעט-צוטריט, האבן געמאכט אינטערנאציאנאלע קלונגען קיין אייראפע, כדי זיך ,איינצושליסן'.
"גוגל" האט אויך באקאנט געמאכט א דינסט ווי אזוי צו דערלויבן די עגיפטער צו נוצן שטוב- אדער גאסן-טעלעפאנען צו דרוקן אנזאגן אין ,טוויטער' דורכן באנוצן זיך מיט טעלעפאנישע מיטטיילונגען.
____________________________________________________________________________________________
מומחים אין דער טעמע האבן איבערגעגעבן, אז ס'איז טעארעטיש-מעגלעך, אבער ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך. "צי קאן מען דערשטיקן דעם אינטערנעט? יא! צי קאן מען אים אויסלעשן? ניין. ביי דעם מאמענט וואלט געווען אין גאנצן אוממעגלעך אויסצושליסן אומעטום דעם אינטערנעט", האט געזאגט דזשים קאואי, דער מיטגרינדער פון "רענעסיס", א וועלט-פירמע וואס פארשט דעם אינטערנעט. ער האט גערעדט פונעם אינטערנעט גלייך ווי ער זאל זיין אן אומשטערבלעכער ריזן-ווארעם, צוגעבנדיק: "ס'איז קאמיש. אפילו ווען מ'זאל רייסן אויף שטיקער דעם אינטערנעט אדער אים האלבירן ווי א ווארעם, וואלטן די צוויי העלפטן געלעבט ווייטער אזוי ווי באזונדערע צוויי ווערעמער.
ווי עגיפטן האט פארשטומט "די נעץ"
ווען מ'באנעמט וואס ס'איז פארגעקומן אין עגיפטן, פארשטייט מען אויך וואס ס'וועט אפשר צושטאנדקומען אין די פש"א אדער אין אנדערע מדינות. לויט די קענער אין אינטערנעטישן פארקער האט די עגיפטישע רעגירונג אפשר געהייסן די גרעסטע פינף אינטערנעט-פירמעס אין לאנד צו דערשטיקן דעם עלעטראנישן פארקער. כדי צו פאראליזירן דעם פארקער האבן די פירמעס איבערגעביטן די קאמפוטער-פראגאמען, די טעכנאלאגיע וואס שטעלט-איבער אינפארמאציע דורכן אינטערנעט. "דאס איז אבער ניט קיין ,מארד-קנעפל'", האט איין עקספערט דערקלערט, צוגעבנדיק: "אין עגיפטן האט מען געענדערט די ,ווייך-ווארע' מיט א נול-פונקט-טעכנאלאגיע, וואס ווארפט-ארויס דעם פארקער". דער זעלבער פארשער האט איבערגעגעבן, אז דער מעטאד איז אויסגענוצט געווארן נאר צוויי מאל פריער בשעת די פראטעסטן אין מיאנמאר אין 2007 און בעתן קעניגלעכן פוטש אין נעפאל אין 2005. איראן און כינע באנוצן זיך מיט פילטער-טעכנאלאגיעס אנשטאט צו צעשטערן אין גאנצן אלע אינטערנעט-טראנסמיסיעס.
אין אמעריקע?
די רעגירונג וואלט אויך געמוזט קלינגען אין די גרעסטע אינטערנעט-פירמעס און זיי באפוילן איבערצוהאקן דעם עלעקטראנישן פארקער. אנדערע עקספערטן האבן איבערגעגעבן, אז די רעגירונג וואלט געדארפט האנדלען מיט טויזנט אינטערנעט-פירמעס, כדי צו דערמארדן דעם גאנצן אינטערנעט, וואס וואלט געווען כמעט ווי אוממעגלעך. וואשינגטאן האט אבער קיינמאל ניט ארויסגעוויזן קיין חשק צו טאן אזוינס. דער אינטערנעט איז אויך א סך גרעסער אין די פש"א ווי אין עגיפטן. דאס אמעריקאנער פאלק וואלט אויך פארהיט, אז די רעגירונג זאל נעמען אזא טאטאליטארישן שריט.
"דער אינטערנעט איז א ריי נעצלעך אין א נעץ", האט געזאגט אנדרו בלום, א קארעספאנדענט פארן זשורנאל "ווייערד", וואס די טעלעוויזיע-נייעס-סטאנציע "סי.ען.ען." גיט-ארויס. ער איז אויך דער אויטאר פון א בוך וועגן אינטערנעט-טעכנלאגיע, וואס וועט דערשיינען אין דער נאענטער צוקונפט. "די אלע פירמעס זיינען פריוואטע קארפאראציעס", האט ער צוגעגעבן, "וואס טוען וואס זיי ווילן. זיי זיינען געשעפטן. זייער אויטאנאמיע גיט זיי ברויט, פון דעם האבן זיי פרנסה. הויפט-זעכלעך דארפן זיי זיך ניט האלטן ביי קיין רעגלען. אלזא עקסטרעם איז די אידייע, וואס זיי וואלטן געמוזט פאלגן א רעגירונגס-באפעל".
דאס גילטנדיקע געזעץ באשטימט, צי א רעגירונג קאן פארבאטן דעם צוטריט צום אינטערנעט. "דער פאקט איז דאס: אימיצער מוז האבן א געזעצלעכע אויטאריטעט צו זאגן אן אינטערנעט-קארפאראציע: ,רייסט-איבער אייער פארבינדונג מיט דער וועלט!'" האט קאואי דערקלערט. דריי סענאטארן אין אמעריקע האבן פארגעבראכט פארן סענאט לעגיסלאציע צו באפולמעכטיקן דעם פרעזידענט אפצושליסן דעם אינטערנעט בעת א קיבערנעטישער אטאקע אדער אין א נויטפאל. די געזעץ-פראיעקט-פארפאסער פארזוכן זיך צו דערווייטערן פון די אומרוען אין עגיפטן און פונעם באפאל פון פרעזידענט מובאראק אויסצושליסן דעם אינטערנעט. "אונזער געזעץ-פראיעקט אנטהאלט שוין מיטלען ווי אזוי צו שטערן דעם פרעזידענט אפצוזאגן די בירגער א צוטריט צום אינטערנעט.
אויסשליסן דעם גלאבאלן אינטערנעט וואלט געווען א נאך-גרעסערע אונטערנעמונג. דאס וואלט געפאדערט א גלאבאלע צוזאמענארבעט, וואס וועט העכסט-ווארשיינלעך ניט געשען. "אויב מ'זאל ווירקלעך וועלן אויסלעשן דעם אינטערנעט, וואלט מען געדארפט ארומזוכן מענשן אויף יעדן קאנטינענט און אין יעדן לאנד," האט קאואי געזאגט. "דער אינטערנעט האט ניט קיין צענטראלע באזע, ניט קיין צענטער. ס'איז ניט דא קיין "מארד-קנעפל", האט ער באשטימט. ביים איצטיקן מאמענט קאן מען דאס נאך ניט טאן. דער אינטערנעט איז אנטוויקלט געווארן, כדי צו זיין שטארק און ,אויסגעלאסן'. געוויסע פארבינדונגען רייסן זיך איבער אדער ברעכן-צאזאמען און ס'אנטשטייען גלייכצייטיק נייע פארבינדונגען. למשל: די וואס האבן אין עגיפטן ניט געהאט קיין אינטערנעט-צוטריט, האבן געמאכט אינטערנאציאנאלע קלונגען קיין אייראפע, כדי זיך ,איינצושליסן'.
"גוגל" האט אויך באקאנט געמאכט א דינסט ווי אזוי צו דערלויבן די עגיפטער צו נוצן שטוב- אדער גאסן-טעלעפאנען צו דרוקן אנזאגן אין ,טוויטער' דורכן באנוצן זיך מיט טעלעפאנישע מיטטיילונגען.
____________________________________________________________________________________________
די ימים שטארבן!
ד"ר רחמיאל פישביין (רעדאקציע-מיטארבעטער)
די אקעאנען גייען-אונטער צוליב פאראומרייניקונג, איבערפישונג און קלימאט-ענדערונגען, ווייזט א באריכט, וואס איז פארעפנטלעכט געווארן היינטיקע וואך אין ,אונא' (די ארגאניזאציע פון פאראייניקטע נאציעס). אן א שיעור ים-בעלי-חיים זיינען געוואלדיק-אויסגעשטעלט אויף דער סכנה פון אויסשטארבן מאסנווייז אין משך פון איין דור.
נאר פינף מאל אין דער פלאנעט-געשיכטע זיינען אויסגעשטארבן מאסנווייז א וועלט מיט חיות, סיי אויפן לאנד סיי אין ים. דאס לעצטע מאל, וואס עפעס ענלעכס איז פארגעקומען איז געווען ווען די דינאזויער זיינען אומגעקומען מאסנווייז בשעת איין דור צולויב א ריזיקן מעטעאר-קראך מיט 65 מיליאן יאר צוריק.
די וועלט ווערט פארענגט אין צייט, בכדי אפצושלאגן די פאקטארן, וואס צעשטערן די קאראלן-ריפן און שאפן אזוי ארום ,טויטן-זאנעס' אן שום זויערשטאף, וואו ס'קאן ניט לעבן קיין פיש אדער חיה.
מיר כאפן צו פיל פיש, פאראומרייניקן די נאטור-אומגעבונג, צעשטערן די גרויס-וועלדער און זשונגלען און העכערן די אטמאספערע-טעמפעראטור מיט קוילן-דיאקסיד. סיידן מיר וועלן נעמען שריט אפצושטעלן די געפערלעכע קלימאט-ענדערונגען, וועט אונזער לעבנס-שטייגער ברענגען דערצו, ס'וועלן אט-באלד אויסשטארבן אן א שיעור זגאלן ים-חיות.
לאמיר אויך ניט פארגעסן, אז דער פלאנקטאן ביים ים-אויבערפלאך פראדוצירט 85% פונעם זויערשטאף אין דער אטמאספערע. נאר 15% פונעם זויערשטאף קומט פון די ביימער און פלאנצן און די מענשהייט צייכנט זיך אויס מיט פארטיליקן די לעצטע גרויסע דזשונגלען און וועלדער, וואס אטעמען-אויס און שענדקען אונז דעם זויערשטאף. אויב מיר וועלן פארגיפטן די אקעאנען, וועט דער פלאנקטאן אומקומען און ס'וועט דעריבער ניט זיין קיין זויערשטאף צום אטעמען.
איז דער שטן מיטן שקר אזוי מעכטיק און קלוג, וואס ער האט אונז אמעלמען אריינגענארט אין א זאק און מיר קאנען ניט זען, וואס ס'טוט זיך אויף דער וועלט? אדער קלייבן מיר זיך צו זיין בלינד און אוועקצומאכן אלץ מיט דער האנט ווי א נישטיקייט? דאס איז קיינמאל ניט געווען קיין דערפאלגרייכער מעטאד ווי אזוי צו פארבעסערן א סיטואציע. גרינגשעצן א פראבלעם מיט דער האפענונג, אז ס'וועט נעלם ווערן על-פי-כשוף איז אויך ניט קיין לייזונג.
בלויז נאר א נאר וואלט באצייכנט אלס קלייניקייט אזא שוידערלעכן מצב און אזוי ארום אים מבטל געווען. די וועלט ווערט איינגעשלונגען פון טרייב-זאמד אין זומפ, פון וועלכן ס'קומט איר אן זייער שווער זיך אויסצושלעפן.
וואס זאגט מען אויף דעם פלוני, וואס ראמט ניט די שטוב און פארוואנדלט זי אין א הקדש? דאס טוען מיר מיטן ערד-קוגל. מיר פארוואנדלען אונזער איינציקע היים אין א מיסט-בארג!
אין קול ואין עונה?
דאס מאל טארן מיר גארניט זאגן ,משנה מקום משנה מזל', דערפאר ווייל מיר קאנען ניט משנה מקום זיין! לית ברירה!
וואס פארא ראסע זיינען מיר אויב מיר רעספעקטירן און שעצן ניט הויך ניט בלויז אונזער היים, נאר אויך זיך אליין און אונזערע שכנים? מיר האבן שוין לאנג פאראומרייניקט און פארסמט אונזער פלאנעט. צי פארמאגט די מענשהייט א ביסל גוטס און שכל?
מיר זיינען פארקלעמט אין צייט און מוזן ענדערן תיכף-ומיד דעם מצב. צי זיינען מיר אבער אזוי פארענגט אין שכל, וואס מיר שעצן-גרינג די געפאר און טוען גארניט. צי גלויבט די מענשהייט, אז דאס פראבלעם וועט אליין פארשווינדן אויב זי וועט, ווי געוויינלעך, פארמאכן אן אויג אויף דעם? צי וועט מען, ווי אלע מאל, באצייכענען די פראגע ווי ,א נישטיקייט'? ווען מ'פירט זיך אויף אזוי, באקומט מען גארניט מיט גארניט.
דער משיח וועט ניט קומען און אפרייניקן די נאטור-אומגעבונג פון דער פארמיסטיקונג. די מענשהייט מוז זיך אליין ראטעווען סיידן זי וויל אייננעמען א מיתה-משונה! א ווארענונג פון אבות-אבותינו: ,עוכר ביתו ינחל-רוח ועבד אויל לחכם-לב' (משלי).
אשרי יושבי ביתך!
____________________________________________________________________________________________
נאר פינף מאל אין דער פלאנעט-געשיכטע זיינען אויסגעשטארבן מאסנווייז א וועלט מיט חיות, סיי אויפן לאנד סיי אין ים. דאס לעצטע מאל, וואס עפעס ענלעכס איז פארגעקומען איז געווען ווען די דינאזויער זיינען אומגעקומען מאסנווייז בשעת איין דור צולויב א ריזיקן מעטעאר-קראך מיט 65 מיליאן יאר צוריק.
די וועלט ווערט פארענגט אין צייט, בכדי אפצושלאגן די פאקטארן, וואס צעשטערן די קאראלן-ריפן און שאפן אזוי ארום ,טויטן-זאנעס' אן שום זויערשטאף, וואו ס'קאן ניט לעבן קיין פיש אדער חיה.
מיר כאפן צו פיל פיש, פאראומרייניקן די נאטור-אומגעבונג, צעשטערן די גרויס-וועלדער און זשונגלען און העכערן די אטמאספערע-טעמפעראטור מיט קוילן-דיאקסיד. סיידן מיר וועלן נעמען שריט אפצושטעלן די געפערלעכע קלימאט-ענדערונגען, וועט אונזער לעבנס-שטייגער ברענגען דערצו, ס'וועלן אט-באלד אויסשטארבן אן א שיעור זגאלן ים-חיות.
לאמיר אויך ניט פארגעסן, אז דער פלאנקטאן ביים ים-אויבערפלאך פראדוצירט 85% פונעם זויערשטאף אין דער אטמאספערע. נאר 15% פונעם זויערשטאף קומט פון די ביימער און פלאנצן און די מענשהייט צייכנט זיך אויס מיט פארטיליקן די לעצטע גרויסע דזשונגלען און וועלדער, וואס אטעמען-אויס און שענדקען אונז דעם זויערשטאף. אויב מיר וועלן פארגיפטן די אקעאנען, וועט דער פלאנקטאן אומקומען און ס'וועט דעריבער ניט זיין קיין זויערשטאף צום אטעמען.
איז דער שטן מיטן שקר אזוי מעכטיק און קלוג, וואס ער האט אונז אמעלמען אריינגענארט אין א זאק און מיר קאנען ניט זען, וואס ס'טוט זיך אויף דער וועלט? אדער קלייבן מיר זיך צו זיין בלינד און אוועקצומאכן אלץ מיט דער האנט ווי א נישטיקייט? דאס איז קיינמאל ניט געווען קיין דערפאלגרייכער מעטאד ווי אזוי צו פארבעסערן א סיטואציע. גרינגשעצן א פראבלעם מיט דער האפענונג, אז ס'וועט נעלם ווערן על-פי-כשוף איז אויך ניט קיין לייזונג.
בלויז נאר א נאר וואלט באצייכנט אלס קלייניקייט אזא שוידערלעכן מצב און אזוי ארום אים מבטל געווען. די וועלט ווערט איינגעשלונגען פון טרייב-זאמד אין זומפ, פון וועלכן ס'קומט איר אן זייער שווער זיך אויסצושלעפן.
וואס זאגט מען אויף דעם פלוני, וואס ראמט ניט די שטוב און פארוואנדלט זי אין א הקדש? דאס טוען מיר מיטן ערד-קוגל. מיר פארוואנדלען אונזער איינציקע היים אין א מיסט-בארג!
אין קול ואין עונה?
דאס מאל טארן מיר גארניט זאגן ,משנה מקום משנה מזל', דערפאר ווייל מיר קאנען ניט משנה מקום זיין! לית ברירה!
וואס פארא ראסע זיינען מיר אויב מיר רעספעקטירן און שעצן ניט הויך ניט בלויז אונזער היים, נאר אויך זיך אליין און אונזערע שכנים? מיר האבן שוין לאנג פאראומרייניקט און פארסמט אונזער פלאנעט. צי פארמאגט די מענשהייט א ביסל גוטס און שכל?
מיר זיינען פארקלעמט אין צייט און מוזן ענדערן תיכף-ומיד דעם מצב. צי זיינען מיר אבער אזוי פארענגט אין שכל, וואס מיר שעצן-גרינג די געפאר און טוען גארניט. צי גלויבט די מענשהייט, אז דאס פראבלעם וועט אליין פארשווינדן אויב זי וועט, ווי געוויינלעך, פארמאכן אן אויג אויף דעם? צי וועט מען, ווי אלע מאל, באצייכענען די פראגע ווי ,א נישטיקייט'? ווען מ'פירט זיך אויף אזוי, באקומט מען גארניט מיט גארניט.
דער משיח וועט ניט קומען און אפרייניקן די נאטור-אומגעבונג פון דער פארמיסטיקונג. די מענשהייט מוז זיך אליין ראטעווען סיידן זי וויל אייננעמען א מיתה-משונה! א ווארענונג פון אבות-אבותינו: ,עוכר ביתו ינחל-רוח ועבד אויל לחכם-לב' (משלי).
אשרי יושבי ביתך!
____________________________________________________________________________________________
פיזיק
איינשטיינס רעלאטיוויטעטס-טעאריע
פראפעסאר אלבערט איינשטיין
ענערגיע איז גלייך דער מאסע
געכפלט אויף דער ליכט-געשווינדקייט אין 2טן קוואדראט.*
*מ'קאן אויך זאגן: ,ענערגיע איז גלייך דער מאסע מאל (געמאלט אויף) דער ליכט-געשווינדקייט אין דער 2טער שטופע.
______________________________________________________________
ביאלאגיע
א גוסעניצע אין קאקאן פארוואנדלט זיך אין א שמעטערלינג.
א גאלאוואסטיק אין א לוזשע ווערט מגלגול אין א זשאבע.
די דריי סארטן חיות זיינען:
קריכער; ערד-וואסער-בריאות, און (מילך)-זויגער.
די סטודענטן פירן-אויס א וויוויסעקציע אויף א זשאבע.
______________________________________________________________
מעדיצין
דער דאקטאר שפריצט-אריין דעם חולה פעניצילין.
דער כירורג אפערירט דעם פאציענט אין אפעראציע-קאמער.
דער מעדיצינישער אויספארשער פאלמעסט דעם מת.
______________________________________________________________
קערן-וואפן
ד"ר אוצר נאמאסט
אן אפענהיימער איז אן אטאם-באמבע! היינט-צו-טאג עקזיסטירן כלערליי קערן-וואפן, נאך שטארקער ווי אן אטאם-באמבע. ס'זיינען דא צווישנקאנטינענטאלע קערן-ראקעטן, וואס קאנען דערפליען ביז די ווייטסטע מקומות. דאס זיינען ווייט-גרייכנדיקע מיסילן מיט אויפרייס-קעפ צום צעשטערן גאנצע שטעט.
איבער די פאראייניקטע שטאטן געפינען זיך שטרענג-געהיימע מיסילן-אינסטאלאציעס, וואו אויפן הייסן מאמענט קאן אפגעשאסן ווערן א ים מיט ראקעטן, כדי צו פארטיידיקן די פרייע וועלט אדער נעמען נקמה אין א לאנד, וואס דערקלערט מלחמה קעגן אמעריקע און באמאבארדירט עס מיט אטאם-באמבעס. דאס זיינען אונטערערדישע אינסטאלאציעס און אונטערוואסערשיפן מיט ראקעטן-ווארפער.
ראדאר עקזיסטירט, כדי צו פארהיטן פון אן איבערפאל. ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך, אז אן אנדער לאנד זאל איבערפאלן אמעריקע מיט קערן-ראקעטן. מיסילן זיינען דערווייל ניט פעאיק איבערצוגנבהנען ראדאר. וויסנשאפטלער פארזוכן אבער צו אנטוויקלען איבערמיסילן, וואס וועלן ניט אויפגעכאפט ווערן פון ראדאר.
אמעריקע, רוסלאנד און כינע פארמאגן גרויסע קערן-וואפן-ארסענאלן, כדי צו גאראנטירן צו אן אייביקן שלום און פארהיטן פון אן נוקלעארן בליץ-קריג.
____________________________________________________________________________________________
איבער די פאראייניקטע שטאטן געפינען זיך שטרענג-געהיימע מיסילן-אינסטאלאציעס, וואו אויפן הייסן מאמענט קאן אפגעשאסן ווערן א ים מיט ראקעטן, כדי צו פארטיידיקן די פרייע וועלט אדער נעמען נקמה אין א לאנד, וואס דערקלערט מלחמה קעגן אמעריקע און באמאבארדירט עס מיט אטאם-באמבעס. דאס זיינען אונטערערדישע אינסטאלאציעס און אונטערוואסערשיפן מיט ראקעטן-ווארפער.
ראדאר עקזיסטירט, כדי צו פארהיטן פון אן איבערפאל. ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך, אז אן אנדער לאנד זאל איבערפאלן אמעריקע מיט קערן-ראקעטן. מיסילן זיינען דערווייל ניט פעאיק איבערצוגנבהנען ראדאר. וויסנשאפטלער פארזוכן אבער צו אנטוויקלען איבערמיסילן, וואס וועלן ניט אויפגעכאפט ווערן פון ראדאר.
אמעריקע, רוסלאנד און כינע פארמאגן גרויסע קערן-וואפן-ארסענאלן, כדי צו גאראנטירן צו אן אייביקן שלום און פארהיטן פון אן נוקלעארן בליץ-קריג.
____________________________________________________________________________________________
צי קאן מען אויסלעשן דעם אינטערנעט?
ד"ר אוצר נאמאסט
טעכנאלאגיע-עקספערטן איבער דער וועלט זיינען איבערראשט געווארן אין די לעצטע פאר וואכן, ווען עגיפטן האט אויסגעלאשן דער אינטערנעט, כדי צו דערשטיקן די אומרוען אין זיינע שטעט. די זעלבע קענער פרעגן אויך, צי מ'קאן טאן דאס זעלבע אין אנדערע לענדער וואו די קיבערנעטישע טעכנאלאגיע איז מער אנטוויקלט און קאמפליצירט, ווי, לשמל, אין אמעריקע. זיי פרעגן זיך אויך, צי איז מעגלעך צו דערשטיקן מיט איין קלאפ דעם אינטערנט איבער דער גאנצער וועלט!
מומחים אין דער טעמע האבן איבערגעגעבן, אז ס'איז טעארעטיש-מעגלעך, אבער ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך. "צי קאן מען דערשטיקן דעם אינטערנעט? יא! צי קאן מען אים אויסלעשן? ניין. ביי דעם מאמענט וואלט געווען אין גאנצן אוממעגלעך אויסצושליסן אומעטום דעם אינטערנעט", האט געזאגט דזשים קאואי, דער מיטגרינדער פון "רענעסיס", א וועלט-פירמע וואס פארשט דעם אינטערנעט. ער האט גערעדט פונעם אינטערנעט גלייך ווי ער זאל זיין אן אומשטערבלעכער ריזן-ווארעם, צוגעבנדיק: "ס'איז קאמיש. אפילו ווען מ'זאל רייסן אויף שטיקער דעם אינטערנעט אדער אים האלבירן ווי א ווארעם, וואלטן די צוויי העלפטן געלעבט ווייטער אזוי ווי באזונדערע צוויי ווערעמער.
ווי עגיפטן האט פארשטומט "די נעץ"
ווען מ'באנעמט וואס ס'איז פארגעקומן אין עגיפטן, פארשטייט מען אויך וואס ס'וועט אפשר צושטאנדקומען אין די פש"א אדער אין אנדערע מדינות. לויט די קענער אין אינטערנעטישן פארקער האט די עגיפטישע רעגירונג אפשר געהייסן די גרעסטע פינף אינטערנעט-פירמעס אין לאנד צו דערשטיקן דעם עלעטראנישן פארקער. כדי צו פאראליזירן דעם פארקער האבן די פירמעס איבערגעביטן די קאמפוטער-פראגאמען, די טעכנאלאגיע וואס שטעלט-איבער אינפארמאציע דורכן אינטערנעט. "דאס איז אבער ניט קיין ,מארד-קנעפל'", האט איין עקספערט דערקלערט, צוגעבנדיק: "אין עגיפטן האט מען געענדערט די ,ווייך-ווארע' מיט א נול-פונקט-טעכנאלאגיע, וואס ווארפט-ארויס דעם פארקער". דער זעלבער פארשער האט איבערגעגעבן, אז דער מעטאד איז אויסגענוצט געווארן נאר צוויי מאל פריער בשעת די פראטעסטן אין מיאנמאר אין 2007 און בעתן קעניגלעכן פוטש אין נעפאל אין 2005. איראן און כינע באנוצן זיך מיט פילטער-טעכנאלאגיעס אנשטאט צו צעשטערן אין גאנצן אלע אינטערנעט-טראנסמיסיעס.
אין אמעריקע?
די רעגירונג וואלט אויך געמוזט קלינגען אין די גרעסטע אינטערנעט-פירמעס און זיי באפוילן איבערצוהאקן דעם עלעקטראנישן פארקער. אנדערע עקספערטן האבן איבערגעגעבן, אז די רעגירונג וואלט געדארפט האנדלען מיט טויזנט אינטערנעט-פירמעס, כדי צו דערמארדן דעם גאנצן אינטערנעט, וואס וואלט געווען כמעט ווי אוממעגלעך. וואשינגטאן האט אבער קיינמאל ניט ארויסגעוויזן קיין חשק צו טאן אזוינס. דער אינטערנעט איז אויך א סך גרעסער אין די פש"א ווי אין עגיפטן. דאס אמעריקאנער פאלק וואלט אויך פארהיט, אז די רעגירונג זאל נעמען אזא טאטאליטארישן שריט.
"דער אינטערנעט איז א ריי נעצלעך אין א נעץ", האט געזאגט אנדרו בלום, א קארעספאנדענט פארן זשורנאל "ווייערד", וואס די טעלעוויזיע-נייעס-סטאנציע "סי.ען.ען." גיט-ארויס. ער איז אויך דער אויטאר פון א בוך וועגן אינטערנעט-טעכנלאגיע, וואס וועט דערשיינען אין דער נאענטער צוקונפט. "די אלע פירמעס זיינען פריוואטע קארפאראציעס", האט ער צוגעגעבן, "וואס טוען וואס זיי ווילן. זיי זיינען געשעפטן. זייער אויטאנאמיע גיט זיי ברויט, פון דעם האבן זיי פרנסה. הויפט-זעכלעך דארפן זיי זיך ניט האלטן ביי קיין רעגלען. אלזא עקסטרעם איז די אידייע, וואס זיי וואלטן געמוזט פאלגן א רעגירונגס-באפעל".
דאס גילטנדיקע געזעץ באשטימט, צי א רעגירונג קאן פארבאטן דעם צוטריט צום אינטערנעט. "דער פאקט איז דאס: אימיצער מוז האבן א געזעצלעכע אויטאריטעט צו זאגן אן אינטערנעט-קארפאראציע: ,רייסט-איבער אייער פארבינדונג מיט דער וועלט!'" האט קאואי דערקלערט. דריי סענאטארן אין אמעריקע האבן פארגעבראכט פארן סענאט לעגיסלאציע צו באפולמעכטיקן דעם פרעזידענט אפצושליסן דעם אינטערנעט בעת א קיבערנעטישער אטאקע אדער אין א נויטפאל. די געזעץ-פראיעקט-פארפאסער פארזוכן זיך צו דערווייטערן פון די אומרוען אין עגיפטן און פונעם באפאל פון פרעזידענט מובאראק אויסצושליסן דעם אינטערנעט. "אונזער געזעץ-פראיעקט אנטהאלט שוין מיטלען ווי אזוי צו שטערן דעם פרעזידענט אפצוזאגן די בירגער א צוטריט צום אינטערנעט.
אויסשליסן דעם גלאבאלן אינטערנעט וואלט געווען א נאך-גרעסערע אונטערנעמונג. דאס וואלט געפאדערט א גלאבאלע צוזאמענארבעט, וואס וועט העכסט-ווארשיינלעך ניט געשען. "אויב מ'זאל ווירקלעך וועלן אויסלעשן דעם אינטערנעט, וואלט מען געדארפט ארומזוכן מענשן אויף יעדן קאנטינענט און אין יעדן לאנד," האט קאואי געזאגט. "דער אינטערנעט האט ניט קיין צענטראלע באזע, ניט קיין צענטער. ס'איז ניט דא קיין "מארד-קנעפל", האט ער באשטימט. ביים איצטיקן מאמענט קאן מען דאס נאך ניט טאן. דער אינטערנעט איז אנטוויקלט געווארן, כדי צו זיין שטארק און ,אויסגעלאסן'. געוויסע פארבינדונגען רייסן זיך איבער אדער ברעכן-צאזאמען און ס'אנטשטייען גלייכצייטיק נייע פארבינדונגען. למשל: די וואס האבן אין עגיפטן ניט געהאט קיין אינטערנעט-צוטריט, האבן געמאכט אינטערנאציאנאלע קלונגען קיין אייראפע, כדי זיך ,איינצושליסן'.
"גוגל" האט אויך באקאנט געמאכט א דינסט ווי אזוי צו דערלויבן די עגיפטער צו נוצן שטוב- אדער גאסן-טעלעפאנען צו דרוקן אנזאגן אין ,טוויטער' דורכן באנוצן זיך מיט טעלעפאנישע מיטטיילונגען.
מומחים אין דער טעמע האבן איבערגעגעבן, אז ס'איז טעארעטיש-מעגלעך, אבער ס'איז כמעט ווי אוממעגלעך. "צי קאן מען דערשטיקן דעם אינטערנעט? יא! צי קאן מען אים אויסלעשן? ניין. ביי דעם מאמענט וואלט געווען אין גאנצן אוממעגלעך אויסצושליסן אומעטום דעם אינטערנעט", האט געזאגט דזשים קאואי, דער מיטגרינדער פון "רענעסיס", א וועלט-פירמע וואס פארשט דעם אינטערנעט. ער האט גערעדט פונעם אינטערנעט גלייך ווי ער זאל זיין אן אומשטערבלעכער ריזן-ווארעם, צוגעבנדיק: "ס'איז קאמיש. אפילו ווען מ'זאל רייסן אויף שטיקער דעם אינטערנעט אדער אים האלבירן ווי א ווארעם, וואלטן די צוויי העלפטן געלעבט ווייטער אזוי ווי באזונדערע צוויי ווערעמער.
ווי עגיפטן האט פארשטומט "די נעץ"
ווען מ'באנעמט וואס ס'איז פארגעקומן אין עגיפטן, פארשטייט מען אויך וואס ס'וועט אפשר צושטאנדקומען אין די פש"א אדער אין אנדערע מדינות. לויט די קענער אין אינטערנעטישן פארקער האט די עגיפטישע רעגירונג אפשר געהייסן די גרעסטע פינף אינטערנעט-פירמעס אין לאנד צו דערשטיקן דעם עלעטראנישן פארקער. כדי צו פאראליזירן דעם פארקער האבן די פירמעס איבערגעביטן די קאמפוטער-פראגאמען, די טעכנאלאגיע וואס שטעלט-איבער אינפארמאציע דורכן אינטערנעט. "דאס איז אבער ניט קיין ,מארד-קנעפל'", האט איין עקספערט דערקלערט, צוגעבנדיק: "אין עגיפטן האט מען געענדערט די ,ווייך-ווארע' מיט א נול-פונקט-טעכנאלאגיע, וואס ווארפט-ארויס דעם פארקער". דער זעלבער פארשער האט איבערגעגעבן, אז דער מעטאד איז אויסגענוצט געווארן נאר צוויי מאל פריער בשעת די פראטעסטן אין מיאנמאר אין 2007 און בעתן קעניגלעכן פוטש אין נעפאל אין 2005. איראן און כינע באנוצן זיך מיט פילטער-טעכנאלאגיעס אנשטאט צו צעשטערן אין גאנצן אלע אינטערנעט-טראנסמיסיעס.
אין אמעריקע?
די רעגירונג וואלט אויך געמוזט קלינגען אין די גרעסטע אינטערנעט-פירמעס און זיי באפוילן איבערצוהאקן דעם עלעקטראנישן פארקער. אנדערע עקספערטן האבן איבערגעגעבן, אז די רעגירונג וואלט געדארפט האנדלען מיט טויזנט אינטערנעט-פירמעס, כדי צו דערמארדן דעם גאנצן אינטערנעט, וואס וואלט געווען כמעט ווי אוממעגלעך. וואשינגטאן האט אבער קיינמאל ניט ארויסגעוויזן קיין חשק צו טאן אזוינס. דער אינטערנעט איז אויך א סך גרעסער אין די פש"א ווי אין עגיפטן. דאס אמעריקאנער פאלק וואלט אויך פארהיט, אז די רעגירונג זאל נעמען אזא טאטאליטארישן שריט.
"דער אינטערנעט איז א ריי נעצלעך אין א נעץ", האט געזאגט אנדרו בלום, א קארעספאנדענט פארן זשורנאל "ווייערד", וואס די טעלעוויזיע-נייעס-סטאנציע "סי.ען.ען." גיט-ארויס. ער איז אויך דער אויטאר פון א בוך וועגן אינטערנעט-טעכנלאגיע, וואס וועט דערשיינען אין דער נאענטער צוקונפט. "די אלע פירמעס זיינען פריוואטע קארפאראציעס", האט ער צוגעגעבן, "וואס טוען וואס זיי ווילן. זיי זיינען געשעפטן. זייער אויטאנאמיע גיט זיי ברויט, פון דעם האבן זיי פרנסה. הויפט-זעכלעך דארפן זיי זיך ניט האלטן ביי קיין רעגלען. אלזא עקסטרעם איז די אידייע, וואס זיי וואלטן געמוזט פאלגן א רעגירונגס-באפעל".
דאס גילטנדיקע געזעץ באשטימט, צי א רעגירונג קאן פארבאטן דעם צוטריט צום אינטערנעט. "דער פאקט איז דאס: אימיצער מוז האבן א געזעצלעכע אויטאריטעט צו זאגן אן אינטערנעט-קארפאראציע: ,רייסט-איבער אייער פארבינדונג מיט דער וועלט!'" האט קאואי דערקלערט. דריי סענאטארן אין אמעריקע האבן פארגעבראכט פארן סענאט לעגיסלאציע צו באפולמעכטיקן דעם פרעזידענט אפצושליסן דעם אינטערנעט בעת א קיבערנעטישער אטאקע אדער אין א נויטפאל. די געזעץ-פראיעקט-פארפאסער פארזוכן זיך צו דערווייטערן פון די אומרוען אין עגיפטן און פונעם באפאל פון פרעזידענט מובאראק אויסצושליסן דעם אינטערנעט. "אונזער געזעץ-פראיעקט אנטהאלט שוין מיטלען ווי אזוי צו שטערן דעם פרעזידענט אפצוזאגן די בירגער א צוטריט צום אינטערנעט.
אויסשליסן דעם גלאבאלן אינטערנעט וואלט געווען א נאך-גרעסערע אונטערנעמונג. דאס וואלט געפאדערט א גלאבאלע צוזאמענארבעט, וואס וועט העכסט-ווארשיינלעך ניט געשען. "אויב מ'זאל ווירקלעך וועלן אויסלעשן דעם אינטערנעט, וואלט מען געדארפט ארומזוכן מענשן אויף יעדן קאנטינענט און אין יעדן לאנד," האט קאואי געזאגט. "דער אינטערנעט האט ניט קיין צענטראלע באזע, ניט קיין צענטער. ס'איז ניט דא קיין "מארד-קנעפל", האט ער באשטימט. ביים איצטיקן מאמענט קאן מען דאס נאך ניט טאן. דער אינטערנעט איז אנטוויקלט געווארן, כדי צו זיין שטארק און ,אויסגעלאסן'. געוויסע פארבינדונגען רייסן זיך איבער אדער ברעכן-צאזאמען און ס'אנטשטייען גלייכצייטיק נייע פארבינדונגען. למשל: די וואס האבן אין עגיפטן ניט געהאט קיין אינטערנעט-צוטריט, האבן געמאכט אינטערנאציאנאלע קלונגען קיין אייראפע, כדי זיך ,איינצושליסן'.
"גוגל" האט אויך באקאנט געמאכט א דינסט ווי אזוי צו דערלויבן די עגיפטער צו נוצן שטוב- אדער גאסן-טעלעפאנען צו דרוקן אנזאגן אין ,טוויטער' דורכן באנוצן זיך מיט טעלעפאנישע מיטטיילונגען.
